Het ontstaan van de naam Buwalda.

*Paul Noomen schrijft in zijn publikatie 'Buwaldaburen te Tjerkwerd' het volgende:

De naam Buwalda wordt pas betrekkelijk laat voor het eerst genoemd: in 1478 is sprake van een fenne te Eemswoude waarvan 'Renicx toe Buwanda kijnden' een gedeelte bezitten. Mede door deze late eerste vermelding bestaat er geen zekerheid over de etymologie van de naam: sommigen menen dat hij is afgeleid van een mansvoornaam, anderen menen dat het een -waldnaam is zoals het naburige Eemswoude. Maar hoe dit ook zij, voor de genealogie van de families Buwalda is van belang, dat Buwalda in de vijftiende en zestiende eeuw niet de naam is voor een boerderij of een familie, maar voor een een hele buurtschap, die uit minimaal vier boerderijen bestond: de stemmende saten 26 tot en met 29 van Tjerkwerd (hierna aangeduid als stem 26 etc.)

De bewoners werden dan ook vaak als 'toe Buualda' of 'te Bualdabuiren' aangeduid. De boerderijen liggen op of naast de terp aan de hillebrandsvaart. 'Maskeboerherne' (stem 25) aan de andere zijde van de Hemdijk, dat in de zeventiende eeuw tot Sens werd gerekend, had zowel wat betreft de ligging als de eigendomsverhoudingen een nauwe band met Buwaldaburen. Het land van de vijf bedrijven vormde een aaneengesloten geheel, dat door Eemswoude, Ytsum, Aaxens, Sens, Arkum en Tjerkwerd werd begrensd. Nog in het begin van de negentiende eeuw was de buurtschap, die dan meestal als Jonkershuizen wordt aangeduid, een afzonderlijk onderdeel van de Eemswouderhem dat als zodanig het recht had een van de tien volmachten van de Hem te kiezen.


Een andere verklaring van de naam Buwalda ontving ik onlangs van Fokke Buwalda:

'Bu' is verwant aan 'by', wat 'dorp' betekent. Kijk maar eens iets naar het noorden op de kaart en je ziet in Denemarken heel veel dorpsnamen op 'by' eindigen. Ook het tragisch bekende 'Lockerbie' in Schotland heeft dezelfde oorsprong, en misschien ook de Friese dorpsnamen die op 'buren' eindigen. 'Walda' heeft te maken met 'macht, bestuur'; in het Duits is het terug te horen in 'Verwaltung', 'Staatsanwalt' en misschien klinkt het ook door in het nederlandse woord 'geweld'.

Samengesteld zou 'Buwalda' dan 'dorpshoofd' betekenen.


index

.