Naam
Van waar gekomen
Datum intrede
Waarheen vertrokken
Tijd van vertrek
Tekst bij intrede
Tekst bij afscheid
Willem Sijpkens Als kandidaat Prov. Kerkb. van Utrecht 2 jan. 1853 Scharnegoutum 16 dec. 1855 1 Thess. 5:25 2 Petr. 3:18

 

Schettens en Sypkens

Twee woorden, die wel een beetje opelkaar lijken en die, zo lijkt het tenminste, ook nog bijelkaar hoorden. De genealogie van Sypkens, die zich voor en groot deel afspeelde in de provincie Groningen, kende veel dominee's. De 'rechtzinnigheid' zal deze familie een bepaalde faam hebben opgeleverd, waardoor zij 'populair' werden. Vlakbij onze dorpen was de vader van 'onze' Willem, Sypke Hayo Sypkens, van 1828-1837 predikant te Idsegahuizum-Piaam. Deze combinatie zat in dezelfde 'ring' als Schettens-Longerhouw, dus zo lagen de contacten er al spoedig.
Sypke had namelijk nog een jongere broer die ook predikant was te Lutkegast (prov. Groningen). Toen de toenmalige dominee van Schettens-Longerhouw, Willem Antoni van Meurs, in september 1840 dan ook werd beroepen en vertrok, probeerde men deze Sypkens naar onze dorpen te krijgen.

Kerkeraadsboek Schettens:  'Op heden den 11 December 1840 had te Longerhou de stemming van eenen Predikant plaats en werd door den Kerkenraad beroepen met eenparigheid van stemmen den weleerw. Zeergel. Heer Rutger Adolf Benthem Sypkens, predikant te Lutke Gast Prov. Groningen'

'Op den 19 December 1840 is bij den Kerkeraad ontvangen berigt van den beroepen Predikant R.A.B. Sypkens, waarbij hemeerw. gemeend heeft voor de roeping naar deze Gemeente te moeten bedanken, gelijk hij bedankt heeft.'

Na deze Rutger Sypkens, werd nog Arnoldus Werumeus Buning, predikant te Oostermeer en Eestrum, beroepen maar ook die bedankte. Deze ds. Buning was op dat moment trouwens ook niet de eerste de beste. Hij stond vanaf 1830 te Oostermeer en was één van de bekendste dominees van het Friese Reveil. In het gelijknamige Friestalige boek van dr. G.A. Wumkes gaat ook een hoofdstuk over hem.

Na deze 'afwijzing' bleek dat men Sypke Hayo, die een paar jaar eerder een beroep naar Elspeet had aangenomen, nog niet was vergeten.

Kerkeraadsboek Schettens:  '24 Maart 1841: Derde stemming in onze nog vacerende Gemeente. De Vergadering van Herv. Floreenpligtigen was wederom zeer talrijk. De stemmen worden opgenomen en hebben deze uitkomst, dat de Eerw. Heer S.H. Sypkens predikant te Capelle in Noordbraband eene meerderheid heeft van elf stemmen boven den Eerw. Heer Cand. Th.C.C.B. van Assen vroeger gemeld, docht niet als zoodanig verklaard, wegens ingeleverde protesten en Contraprotesten.'

Sypkens, die toen Elspeet al had verruild voor Kapelle, werd ondanks de meerderheid van stemmen, niet beroepen, omdat er prostesten ingediend werden. E.e.a. staat uitvoerig opgetekend en de uitslag was dat het Classicaal bestuur van Harlingen, besliste dat kandidaat Beilanus Van Assen werd beroepen en het ook aannam. Later stond Sypke Hayo Sypkens nog een jaar (1844) tot zijn dood te Putten.

Predikantenbord te Putten (met Sijpko Haijo Sijpkens)

Het was de tijd na de 'afscheiding', die in 1834 door ds. De Cock was begonnen. In Schettens vond geen afscheiding plaats, maar Schettens werd wel één van de weinige echt rechtzinnige bolwerken . In Friesland waren de meeste grootgrondbezitters niet op de hand van deze zogenaamde orthodoxen en hierdoor waren de meeste dorpen 'vrijzinnig'.  De predikanten werden toen namelijk nog gestemd door de floreenplichtigen, dit waren de mensen die land bezitten. Wat de 'richting' van dominee Beilanus van Assen was, is mij niet bekend. Wel van zijn opvolger Jan Wouter Felix (vanaf 1848), die zeer bekend is geworden als 'orthodox' predikant. Hij was de steunpilaar van de 'vereniging van deVrienden der Waarheid' op en was voorman van het 'Friese Reveil'. Hierin zaten ook twee zonen van Sypke Hayo Sypkens, te weten Willem Sypkens en Gerard Jan Sypkens. Gerard stond o.a. in 1857 te Anjum en vanaf 1861 te Sexbierum.

Ds. Felix nam 19 oktober 1851 afscheid van onze gemeente, en toen begon ook weer het beroepen van een predikant. Achtereenvolgens werden eerst ds. Jan Hendricus Guldenarm (Engwierum), Johan Hendrik Carel Hanewinckel (Ravenstein en Dieden), opnieuw ds. Jan Hendricus Guldenarm, Arnoldus Werumeus Buning (ja dezelfde als hierboven, maar nu in Stedum predikant) om tenslotte voor de vijfde keer bijelkaar te komen, meestal in de kerk. Nu werd beroepen kandidaat Willem Sypkens.

Kerkeraadsboek Schettens:  '1852 8 october. Heden werd bij den Kerkeraad het berigt ontvangen dat de WelWeerw: Heer Willem Sijpkens cand: bij het Prov: Kerkbest: van Utrecht op den 24ste September l.l. beroepen tot Predikant alhier, die beroeping, onder inwachting van de vereischte approbatien, in de vreeze des Heeren heeft aangenomen. Ten gevolge darvan word besloten, dit berigt op de drie eerstvolgende zondagen aan de gemeente van den Predikstoel te doen afkondigen, en op de daaraanvolgende maandag, zijn de 25ste October Kerkeraardsvergadering te houden'

Willem Sypkens werd geboren op 21 september 1828, als zoon van Sypke Hayo Sypkens en Aleida Bertha Hulsewe. Hij is dus 24 jaar als hij als hij wordt beroepen naar Schettens-Longerhouw. Hij zou worden hier bevestigd door zijn oom ds. Rutger Adolf Benthem Sypkens, maar maar die ‘zich gaarne, om het jaargetijde, daarvan wenschte verschoond te zien'. De handoplegging gebeurde toen door zijn neef Louis Rinzes Kijlstra, predikant te Oppenhuizen-Uitwellingerga en de consulent A.W. Vermeij, predikant te Exmorra.

Na Longerhouw stond hij dus vanaf 1855 te Scharnegoutum, in 1858 te Hijlaard, Loosduinen vanaf 1862, Veenendaal vanaf 1865, Elburg 1867, Groningen 1877 en was emiritus vanaf 1899.

Bijzonder is dat hij in zijn woonplaats Longerhouw zijn bruid vond. Dit werd Aafke Jans Hofstra, geboren op 4 aug. 1836. Zij trouwden op 5 nov. 1853 te Wonseradeel, toen Aafke net 17 jaar oud was. Zij overleed echter al op 2 april 1861. Willem hertrouwde hierna met jonkvrouwe Elisabeth Pauline Quarles van Ufford en daarna met Willemina Elisabeth Hoefhamer.

Op 16 December 1855 nam  'onze geliefde leraar Ds. Willem Sypkens'  afscheid van onze gemeente met de woorden 2 Petrus 3:18, want hij vertrok naar Scharnegoutum-Loenga.   Toen moest er weer beroepen worden en werk er 'natuurlijk' gekeken of er nog familie van Sypkens beroepbaar was. En jawel, het eerste beroep werd uitgebracht op Fransiscus Johannes Stroman de Grave, predikant te Lollum, en een oom van Willem Sypkens.

Toen deze bedankte kwamen de floreenplichtigen opnieuw bijeen en kozen nu Ds. Henricus Eskelhoff Gravemeyer, predikant te Losdorp. Tja, op het eerste gezicht een nieuwe naam, maar bij nader onderzoek bleek ook zijn moeder een Sypkens te zijn en alhoewel de gegevens verder nog ontbreken, is ook deze Henricus waarschijnlijk een oom van Willem Sypkens. Het mocht echter niet baten, ds. Gravemeyer bedankte en mede door grootgrondbezitter baron Van Pallandt werd nu de liberale predikant D.J. Westerloo gekozen.

Belangrijkste conclusie van dit onderzoek naar de Sypkens-familie, was niet alleen de familieverbanden tussen vele beroepen predikanten, maar meer nog dat de dorpen Schettens-Longerhouw, een hoofdrol speelden in het 'Friese Reveil'.  Samen met de dorpen Garijp, Oosthem en Scharnegoutum, waren zij een oase van rechtzinnigheid in het overwegend liberale Friesland. 

Er was dan ook een grote mate van uitwisseling tussen de predikanten, die immers door de andere plaatsen niet werden beroepen. Hoogtepunt was uiteindelijk de beroeping van ds. Felix, die uit zou groeien tot de bekendste dominee van die tijd.

 

 

Wanneer een predikant eenmaal geroepen is volgens de regel van artikel 5, heeft hij zich voor het leven aan de kerkelijke dienst verbonden.
...

Dit wordt bij de bevestiging uitgedrukt door middel van de handoplegging. Artikel 5 noemt die aan het slot:
...
De bevestiging zal plaatshebben in een eredienst, waarbij het daarvoor vastgestelde formulier dient gebruikt te worden, met handoplegging door de predikant die de bevestiging verricht.


Deze handoplegging houdt niet in dat er een bepaalde kracht wordt overgedragen. Het geeft slechts aan dat de nu beginnende predikant volledig wordt toegewijd aan de kerkelijke dienst.
Deze handoplegging is er alleen wanneer iemand voor het eerst wordt bevestigd als predikant. Een predikant die in een andere gemeente opnieuw wordt bevestigd, was al toegewijd aan de dienst; er verandert daarin niets voor hem, dus kan de handoplegging achterwege blijven. Die wordt dan ook niet meer genoemd aan het slot van artikel 6, dat spreekt over bevestiging in dat soort gevallen:

 


1.  N.N. Sypkens .     Hij trouwde met N.N.

                             Kinderen:

            2.       i      Willem Sypkens geb. ABT  1780.

            3.       ii     Klaas Sijpke Sypkens geb. ABT  1785.

            4.       iii     Christina Siepkens

Tweede Generatie 

2.  Willem Sypkens , ook bekend als Willem Sijpkes,[i] geb. ABT  1780.[ii]        

     Hij trouwde met Gerarda Benthem , geb. ABT  1780,2 (dochter van Rutger Adolf Benthem en Grietje Smedes ). 

                             Kinderen:

            5.       i      Sypke Hayo Sypkens geb. 24 Aug 1805.

            6.       ii     Rutger Adolf Benthem Sypkens geb. 27 Mei 1811.

            7.       iii     Margaretha Willems Sijpkens geb. ABT  1803.
 

3.  Klaas Sijpke Sypkens , geb. ABT  1785.2  Ouders gegokt !      Hij trouwde met Geertruid Jacobs

                             Kinderen:

            8.       i      Johanna Sijpkens geb. 23 Okt 1813. 

4.  Christina Siepkens .  Ouders gegokt !     Zij trouwde met Eskelhoff Carsjen Gravemeyer

                             Kinderen:

            9.       i      Henricus Eskelhoff Gravemeyer geb. ___ 1813. 

Derde Generatie 

5.  Sypke Hayo Sypkens , ook bekend als Sypko,[iii] geb. 24 Aug 1805 in Ulrum,[iv],[v] van beroep Predikant te Idsegahuizum-Piaam,4 ovl. 14 Dec 1844 in Putten.4,5  Woonde te Idsegahuizum. Was aldaar predikant van Idsegahuizum en Piaam van 9 maart 1828 tot 9 november 1837. Vertrekt dan naar Elspeet (bron: pred.lijst in archief). 

     J. Hofstra: predikant te Idsegahuizum en Piaam 1828, Elspeet 1837, 's Grevelduin en Vrijhoeve-Kapelle 1840, Putten 1844.     

     Hij trouwde met Aleida Bertha Hulsewe , getrouwd in Kantens,[vi],5 geb. 20 Apr 1806 in Stitswerd,5 ovl. 20 Jan 1865 in Loodsduinen.5  Aleida: Woonde in 1853 te Harderwijk. 

                             Kinderen:

            10.     i      Willem S.H.zn. Sypkens geb. 21 Sep 1828.

                      ii     Gerard Jan Sypkens , geb. 1 Aug 1830 in Idsegahuizum,4,[vii] van beroep Predikant, ovl. 9 Jan 1870 in Hardenberg.5  J. Hofstra: predikant te Enter (?) 1854, Anjum 1857, Sexbierum 1861, Hardenberg 1864.

                             Hij trouwde met Helena ten Doesschate , getrouwd 1 Apr 1862 in Goor.7,5 

                      iii     Gerhardina Wilhelmina Sypkens , geb. 12 Sep 1832 in Wonseradeel,7 ovl. 1 Nov 1835 in Wonseradeel.7

                      iv    Geertrui Sypkens , geb. 28 Okt 1835 in Idsegahuizum.4       Zij trouwde met Heimen Koops

                      v     Gerardina Wilhelmina Sypkens , geb. 28 Sep 1837 in Idsegahuizum.4    Zij trouwde met Lucas Gerhardus van de Werken

6.  Rutger Adolf Benthem Sypkens , ook bekend als Ruthger Adolf Benthem Sijpkes,1 geb. 27 Mei 1811 in Ulrum,1 van beroep predikant. Stond van 1841-1847 te Garijp-Suameer-Eernewoude. Zou zijn oom-zegger Willem Sypkens in 1853 als dominee te Longerhouw-Schettens bevestigen, echter was verhinderd door het 'jaargetijde' (januari).    Hij trouwde met (1) Wemelina de Jonge , getrouwd 13 Aug 1834 in Groningen,1 geb. 1 Mei 1808 in Groningen,1 (dochter van Jan Pieters de Jonge en Grietje Heidelberg ). 

                             Kinderen:

                      i      Gerarda Wilhelmina Sypkens , geb. ___ 1836 in Lutjegast (gem. Grootegast),7,1 ovl. 22 Jan 1921 in Tietjerksteradeel.7  echtscheiding 10-09-1863 Appingedam.  Zij trouwde met Mattheus van Heijningen Busch Keiser , getrouwd 6 Jul 1857 in Bierum,1 geb. in Westerwijtwerd,1 (zoon van Izaak Busch Keiser en Lucretia Elisabeth van Heijningen Bosch ). 

                      ii     Anna Margaretha Sijpkens , geb. ___ 1838 in Lutjegast (gem. Grootegast).1 Zij trouwde met Sibillus Catharinus Kijlstra , getrouwd 26 Jun 1867 in Bedum,1 geb. 16 Feb 1834 in Rauwerderhem, Rauwerd,1,7 (zoon van Renze Louis Kijlstra en Margaretha Willems Sijpkens ).  

     Hij trouwde met (2) Anna Catharina Wenniger , getrouwd 25 Feb 1851 in Loppersum,1 geb. ___ 1825 in Loppersum,1 (dochter van Maximiliaan Philips Wenniger en Bouke Willems Smith ). 

7.  Margaretha Willems Sijpkens , geb. ABT  1803,[viii] ovl. 17 Mei 1876 in Rauwerd.8  Zij trouwde met Renze Louis Kijlstra , ook bekend als Rinse,7 getrouwd 24 Jun 1821 in Ulrum,8 geb. ___ 1798,8 ovl. 12 Aug 1876 in Harlingen.8 

                             Kinderen:

                      i      Willem Sypkens Kijlstra , geb. 21 Sep 1824 in Rauwerderhem, Rauwerd,7,8 van beroep Notaris te Harlingen,8 ovl. 17 Apr 1907 in Utrecht.8  Woonde later te Utrecht. Hij trouwde met Janke Jelles Koopmans , getrouwd 30 Apr 1863 in Utingeradeel.7 

                      ii     Sibillus Catharinus Kijlstra , geb. 16 Feb 1834 in Rauwerderhem, Rauwerd.1,7   Hij trouwde met (1) Antje Jantjes Faber . Hij trouwde met (2) Anna Margaretha Sijpkens , getrouwd 26 Jun 1867 in Bedum,1 geb. ___ 1838 in Lutjegast (gem. Grootegast),1 (dochter van Rutger Adolf Benthem Sypkens en Wemelina de Jonge ). 

                      iii     Rutger Adolf Benthem Kijlstra , geb. 22 Mei 1841 in Rauwerderhem, Rauwerd,7,8 ovl. 28 Okt 1842 in Rauwerderhem, Rauwerd.8

                      iv    Louis Rinzes Kijlstra , geb. 12 Sep 1822,8 van beroep Hervormd predikant, ovl. ABT 7 Feb 1872 in Overschie.8  hervormd predikant te Oppenhuizen and predikant te Overschie. Hij trouwde met (1) Aukje Jurjens Zijlstra , getrouwd 22 Sep 1850 in Drachten,8 geb. ___ 1828,8 ovl. 14 Feb 1852 in Oppenhuizen.  Hij trouwde met (2) Baukjen Johannes Hannema , getrouwd 28 Mrt 1854 in Hantum,8 geb. ___ 1835,8 ovl. 11 Okt 1856.8 

8.  Johanna Sijpkens , ook bekend als Jantje,7 ook bekend als Jacoba Klaassens Sypkens,[ix] geb. 23 Okt 1813 in Hornhuizen.[x]  Zij trouwde met (1) Theodorus Johannes ter Haar , getrouwd 8 Dec 1836 in Kloosterburen.9  Zij trouwde met (2) Fransiscus Johannes Stroman de Grave , getrouwd 27 Mei 1845 in Groningen,10 geb. 21 Feb 1808 in Niekerk (Ulrum),10 (zoon van Eerhardus de Grave en Johanna Benthem ) van beroep Predikant te Lollum, ovl. 12 Apr 1892 in Groningen.10  Fransiscus: Werd 14 maart 1856 beroepen door de kerkeraad van Schettens-Longerhouw, echter hij bedankte. 

                             Kinderen:

                      i      Eerhardus Stroman de Grave , geb. 10 Jan 1848 in Wonseradeel, Lollum.7

                      ii     Sypko Stroman de Grave , geb. 22 Dec 1849 in Wonseradeel, Lollum,7 ovl. 3 Jan 1850 in Wonseradeel, Lollum.7  12 dagen oud.

                      iii     Allegonda Henrica Stroman de Grave , geb. 22 Dec 1849 in Wonseradeel, Lollum,7 ovl. 9 Apr 1850 in Wonseradeel, Lollum.7

                      iv    Sypko Hayo Stroman de Grave , geb. 14 Mrt 1851 in Wonseradeel, Lollum.7 

9.  Henricus Eskelhoff Gravemeyer , geb. ___ 1813,7 van beroep Predikant o.a. te Losdorp, ovl. 6 Dec 1890 in Utingeradeel.7  http://www.onstwedde.nl/geloof.html     Hij trouwde met Wubbina Boesemann

                             Kinderen:

            11.     i      Eskelhoff Carsjen Gravemeyer geb. 17 Aug 1847. 

Vierde Generatie 

10.  Willem S.H.zn. Sypkens , geb. 21 Sep 1828 in Idsegahuizum,6,4 van beroep predikant,6,4 ovl. 6 Dec 1906 in Velp.[xi]  Was predikant te Schettens-Longerhouw van 2 jan. 1853 t/m 16 dec. 1855. Woonde te Longerhouw in pastorie. Huwelijk afgekondigd in kerk op 23 en 30 oktober. Was later predikant te Velp.  Hij trouwde met (1) Aafke Jans Hofstra , getrouwd 5 Nov 1853 in Wonseradeel,[xii] geb. 4 Aug 1836 in Longerhouw,[xiii] (dochter van Jan Tjeerds Hofstra en Trijntje Tjallings Sieswerda ) ovl. 2 Apr 1861.6  Aafke: Woonde te Longerhouw. 

                             Kinderen:

                      i      Alida Beertha Sypkens , geb. 4 Dec 1854 in Longerhouw.6,1 

                             Zij trouwde met Gerrit Hendrikus Dalhuisen , getrouwd 12 Apr 1878 in Groningen,1 geb. 15 Sep 1851 in Kampen,1 (zoon van Hendrik Dalhuisen en Alijda Helderman ). 

                      ii     Sypke Hayo Sypkens , geb. 24 Feb 1857.6

                      iii     Jan Sypkens , geb. 29 Nov 1859.6 

       Hij trouwde met (2) Elisabeth Pauline Quarles van Ufford .      

       Hij trouwde met (3) Willemina Elisabeth Hoefhamer .  Willemina: 08-12-1911.

       - geboren een dochter van P. Wamelink en G. J. Wamelink-Meijer Hardenberg 07-12-1911.

       - overleden vrouwe Willemina Elisabeth Hoefhamer op 05-12-1911 te Bussum, oud 70 jaar, wed. van de weleerw. heer Willem Sijpkens, laatstelijk emeritus predikant te Velp. A. J. Berends-Hoefhamer, B. Berends Azoon Dedemsvaart. 

11.  Eskelhoff Carsjen Gravemeyer , geb. 17 Aug 1847 in Onstwedde,9 van beroep Predikant te IJsselmuiden, Oosthem.  Lijst van predikanten van de Nederduits Gereformeerde (later Nederlandse Hervormde) kerk te IJsselmuiden. 27 Dr. Eskelhoff Carsjen Gravemeijer, cand. 1876, vertrokken naar Oosthem 1878.  Hij trouwde met Trientje Groen , getrouwd 30 Aug 1876 in Groningen,7,9 geb. 30 Sep 1851 in Groningen,9 (dochter van Jan Groen en Geertruida Galtjes Muntinga ). 

                             Kinderen:

                      i      Henricus Eskelhoff Gravemeyer , geb. 20 Okt 1878 in Wymbritseradeel, Oosthem,7 van beroep Predikant,[xiv] ovl. ___ 1967.

                      ii     Wubbina Gravemeijer , geb. 10 Apr 1880 in Wymbritseradeel.7

                      iii     Jan Eskelhoff Carsjen Gravemeyer , geb. 27 Jun 1881 in Wymbritseradeel.7

                      iv    Koeno Henricus Eskelhoff Gravemeyer , geb. 25 Feb 1883 in Wymbritseradeel.7 Hij trouwde met Baukje Elisabeth Eva van Popta .

 

[i]  Internet: genlias.

[ii]  Gegokt door André A. Buwalda.

[iii]  Naamlijst predikanten Idsegahuizum en Piaam, In archief aanwezig.

[iv]  Ryksarchief Leeuwarden.

[v]  E-mail van Jeroen Hofstra dd 15-9-04.

[vi]  Internet: yahoo gen.groep dd 22-1-04 (archief), Jeroen Hofstra.

[vii]  Internet: Tresoar, DTB.

[viii]  Internet: http://home-2.worldonline.nl/~kijlstra/KIJLSTRA.HTM.

[ix]  Internet: Genlias.

[x]  Internet: http://home.hccnet.nl/s.krijger/degraveD1.htm.

[xi]  Internet: http://www.xs4all.nl/~hmathieu/jeroen (bron: Nederlands Patriciaat)

[xii]  Genlias.

[xiii]  E-mail van Douwe M. Bonnema dd 5-10-02 'Jan Fokkes'.

[xiv]  Internet: http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/KPP/PersoonDetail?Id=280.

LIJST VAN PREDIKANTEN